Blog: Wie is de ‘chef’?

“Chef”, zo spreekt ze me al aan sinds onze kennismaking nu zo’n acht jaar geleden. In de jaren zestig is ze samen met haar man vanuit Turkije naar Nederland gekomen om een beter leven op te bouwen. Gastarbeiders, zo werden ze genoemd en wat een arbeid heeft deze vrouw verricht. Naast het opbouwen van een nieuw bestaan en een groot gezin, werkte ze dag in dag uit in een wasserette. Zware zakken met wasgoed sjouwen, uren achtereen stomen, strijken en dat niet met de apparatuur die we tegenwoordig gebruiken. Soms ging ze samen met haar man  en kinderen even terug naar haar geliefde Turkije om weer even de warmte van de zon op haar pijnlijke spieren te voelen.

Krakende wagens lopen het langst
Na een intensief en arbeidzaam leven mag ze het eindelijk rustiger aan gaan doen. Maar het harde werken heeft zijn tol geëist. De artrose in haar rug, knieën en heupen veroorzaken veel pijnklachten en beperken haar in haar mobiliteit. Ze vindt zichzelf oud en versleten en zoals ze zelf zegt: “Iek ben rijp voor de kliko.” Humor heeft ze, en daar probeer ik gebruik van te maken. Tijdens de zorgmomenten oefenen we het spreekwoord: ‘krakende wagens lopen het langst’. Ook laat ik haar op een Turkse equivalent van MTV al dansend haar dagelijkse lichamelijke oefeningen doen en vaak dans ik even gezellig met haar mee. Daarna drinken we samen een heerlijk glaasje Turkse thee om even bij te komen.

Een nieuw begin
Dan komt onvermijdelijk het moment dat ze niet meer in haar oude woning kan blijven wonen. In de traplift die geplaatst zou worden durft ze niet. Het grote tweepersoons ledikant wordt naar de kleine huiskamer verplaatst, maar de badkamer is boven. Bijna zestig jaar woont ze hier met haar man, in deze fijne straat waar ze een goed sociaal netwerk heeft. Ze wil niet weg. Niet weer. Hier kent ze alles en iedereen en voelt ze zich veilig en vertrouwd. Maar als ze uiteindelijk echt de trap niet meer op kan, gaat ze overstag. Met argusogen bekijkt ze het appartement dat haar en haar man is aangeboden. Mooi, nieuw en bovenal gelijkvloers. Schoorvoetend gaat ze akkoord.

De touwtjes in handen nemen
Gastvrij straalt ze, zoals altijd, als ze de deur opendoet. Met een uitgebreide “Chèèèf” verwelkomt ze me en vol trots laat ze de nieuwe woning zien. Geen drempels, geen trap, grote badkamer, grote slaapkamer en een lange gang in het complex, waar ze fijn een eindje kan lopen. Zelfs de TV staat op de Turkse MTV-zender! Het lijkt een schot in de roos, maar wat mist ze de sociale contacten met de andere bewoners. Ze voelt nu weer wat ze zestig jaar geleden voelde toen ze hier kwam wonen; ‘anders’ zijn en de vele vooroordelen. Ze ziet medebewoners voorbij haar appartement wandelen die een glimp proberen op te vangen, maar aanbellen doen ze niet. Dan neemt ze met haar man zelf de touwtjes in handen. Zodra ze iemand voorbij ziet lopen opent ze de deur en nodigt ze hen binnen uit. De gasten worden vriendelijk te woord gestaan en mogen allen een kijkje nemen in hun appartement waar ze heel erg trots op zijn. Maar ze mogen niet weg voordat ze geproefd hebben van een glaasje heerlijke Turkse thee of koffie, de zelfgemaakte broodjes, baklava of het zelf gekweekte fruit uit de moestuin van haar man. Zeg nou zelf, wie is hier nu de ‘chef’?

Judith Oosterbos
Wijkverpleegkundige